Een wetenschappelijke vraag?

‹ Terug naar de zoekresultaten

Waarom zijn openbare toiletten gescheiden voor mannen en vrouwen?

Thema: Mens en maatschappij

Vraag gesteld door: Roel (34 jaar)

Context van de vraag:

Thuis hebben we toch ook geen gescheiden toilet? Vaak staat er een lange file bij de vrouwentoiletten en gaan de vrouwen dan toch bij de mannen. Toch veel economischer en praktischer is één grote gezamelijke ruimte? Hoe en wanneer is dit onderscheid ontstaan?

Antwoord:

Je hebt gelijk, het zou veel economischer en praktischer zijn om ze samen te voegen: geen ongelijkheid in wachtrijen, beter gebruik van de  capaciteit, geen probleem met enkel verzorgingstafels in de dameshelft, geen gekibbel over wie waar thuishoort... In de VS, het VK en Israel begint men al openbare toiletten en toiletten op universiteitscampussen te delen.

Vreemd genoeg gebruiken de voorstanders van scheiding ook eerder praktische argumenten, samen te vatten met de twee woorden veiligheid en vuildigheid: men voelt zich gemakkelijker bij geslachtsgenoten, andere seksen hebben nood aan andere sanitaire voorzieningen en poetsschema's. Vreemd bij dat laatste is dat beide geslachten naar elkaar wijzen met een beschuldigende vinger, en dat er soms sprake is van extra scheidingen: tussen klanten en personeel, tussen Thaise inwoners en Chinese toeristen...

De reden ligt in de 19de eeuw, wanneer de eerste grote sanitaire voorzieningen werden gebouwd, in een tijd van groeiende bevolkingsdichtheid in steden. In die periode van fabriekscomplexen, overwelving van rivieren in de stad en grote rioleringswerken (de laatste cholera-epidemies!) werd geopteerd voor scheiding van saintair voor mannen en vrouwen, tenminste min of meer op openbare plaatsen. dat paste in het Victoriaanse denken rond geslachtsdifferentiatie, mooi verklaard door Norbert Elias' Zivilisation (1939): via etiquette groeide spontaan sociaal gedrag tot meer gecontroleerd sociaal gedrag, omdat dat nuttiger was. Of in mensentaal: waar men in de middeleeuwen haast overal zijn gevoeg kon doen en daarbij aanwezig kon zijn, werd dan in een drukbevolkt 19de eeuws stedelijk Europa gedrag dat in het geheim en gescheiden volgens geslachten gebeurde. Voor ontlasting in het bijzonder was de scheiding van de seksen niet bijzonder nuttig, maar in het algemeen vond men wèl dat beide geslachten elk hun eigen weg gingen: aparte kledij, aparte kamers, aparte bezigheden... Toenemende beschaving, schaamte en gedragsvoorschriften maakten het verschil.

Waarom alleen die semipublieke en publieke toiletten? Wel, omdat daar alleen de capaciteit groot genoeg was om gescheiden ruimtes te bouwen. Enkel wie rijk genoeg was, kon (en kan) ook in private woningen gescheiden toiletruimten aanleggen.

Deze vraag werd beantwoord door:
Dr. Karl Catteeuw

Katholieke Universiteit Leuven

  • Richting Morgen
  • WetenschapsInformatieNetwerk
  • FRIS Onderzoeksportaal
  • EWI